Kalimi i mjeteve te jeteses ne te gjithe kufijte e pyjeve tropikale te Amerikes se Jugut, te Euroazise dhe savanave te Afrikes po ndryshon peizazhet dhe po con ne nje renie te ndjeshme te sasise se tokes se djegur nga zjarri cdo vit, nje prirje qe satelitet NASA’s e kane zbuluar nga hapesira.

Tranzicioni i vazhdueshem nga kulturat nomade dhe intensifikimin e bujqesise ka cuar ne nje renie te madhe jo vetem ne perdorimin e zjarrit ne tokat lokale, por ne perhapjen e zjarrit ne mbare boten, hulumtuesit ne Qendren e Fluturimeve Hapesinore Goddard te NASA’s ne Greenbelt, Maryland dhe kolegeve te tjere e zbuluan.

Globalisht, siperfaqja totale e tokes se djegur nga zjarret cdo vit ka rene me 24 per qind midis viteve 1998 dhe 2015, sipas nje materiali te ri te publikuar ne Science qe analizon te dhenat satelitore te NASA-s, si dhe popullsine dhe informacionin socio-ekonomik. Renia e tokave te djegura ishte me e madhe ne savana dhe toka bujqesore, ku zjarri eshte thelbesor per ruajtjen e ekosistemeve te shendetshme dhe ruajtjen e habitateve.

Ne te gjithe Afriken, zjarret zakonisht djegin nje siperfaqe rreth gjysmes se permasave te Shteteve te Bashkuara cdo vit, tha Niels Andela, nje shkencetare ne Goddard dhe autorja kryesor e letres. Ne kulturat tradicionale me toka te perbashketa, njerezit shpesh ndiznin zjarre per te mbajtur tokat e kullotjes te frytshme dhe pa shkurre. Ndersa shume prej ketyre komuniteteve jane zhvendosur per te kultivuar fusha me te perhershme dhe per te ndertuar me shume shtepi, rruge dhe fshatra, kesisoj perdorimi i zjarrit ra. Ndersa zhvillimi ekonomik vazhdon, peizazhi behet me i fragmentuar, komunitetet shpesh miratojne legjislacion per te kontrolluar zjarret dhe zona te djegur.

Deri ne vitin 2015, zjarret e savanes ne Afrike kishin rene nga 270,000 kilometra katrore – nje zone me madhesi te Teksasit.

“Kur perdorimi i tokes intensifikohet ne savana, zjarri perdoret gjithnje e me pak si mjet”, tha Andela. “Sapo njerezit investojne ne shtepi, te korra dhe bageti, ata nuk duan qe keto zjarre te jene te pranishme. Menyra e berjes se bujqesise ndryshon, praktikat ndryshojne dhe zjarri ngadale zhduket nga peizazhi “.

The area of land burned.

Zona globale e tokes se djegur cdo vit ra nga 24 per qind midis 1998 dhe 2015, sipas analizes se te dhenave satelitore nga shkencetaret e NASA dhe kolegeve te tyre. Renia me e madhe u pa ne savana ne Afrike dhe shkak eshte ndryshimi i mjeteve te jeteses.Credits: Joshua Stevens/NASA’s Earth Observatory

Studimi i publikuar mund te lexohet ne:
http://science.sciencemag.org/content/356/6345/1356

Ky studim eshte bere i mundur fale imazheve dhe informacioneve te marra nga satelitet e NASA’s  ‘Terra dhe Aqua‘.

Nga Qendra e Fluturimeve Hapesinore Goddard e NASA’s.

Perditesimi per here te fundit 30 qershor,2017.

Tags:NASAPLANETI TOKE

Advertisements