Kthehu ne 1995, aty ku astronomet zbuluan egzoplanetin e pare orbital rreth nje ylli si dielli yne.Tani, duke perdorur nje teknike , ne kemi zbuluar uje ne atmosferen e tij.

Bota eshte e quajtur 51 Pegasi b, gjendet 51 vite drite larg, dhe eshte e njohur si nje Jupiter i nxehte – nje planet i gazte qe orbiton shume afer yllin e tij. Keshtu, eshte e pamundur qe uji eshte i legnshem, por uji ketu eshte ne gjendje te avullt ne atmosferen e planetit. Megjithate, zbulimi eshte i rendesishem , sepse ajo nxjerr ne pah nje menyre te re qe mund te shikojme per egzoplanete.

Shumica qe kemi gjetur dhe studiuar deri me tani jane zbuluar duke perdorur metoden e tranzitimit, ku planeti kalon perpara yllit te tij. Ne kete studim, i pranuar per botim ne The Astronomical Journal (ne dispozicion ne arXiv), Jayne Birkby nga Qendra Harvard-Smithsonian te Astrofizikes udhehoqi nje ekip qe ka studiuar yllin – 51 Pegasi – dhe planetin ne te gjitha pjeset.

Duke perdorur Teleskopin Shume te Madh (VLT)te ESO’s ne Kili , ekipi isshte ne gjendje per te vezhguar orbiten e planetit per 4 ore (51 Pegasi b kompleton nje orbite ne vetem per 101.5 ore, ose 4.2 dite). Duke vepruar keshtu, ata mund te shohin ndryshim ne driten e tij .

Nga ky ndryshim ne drite, duke levizur drejt skajeve te kuqe dhe blu te spektrit elektromagnetik per shkak te efektit Doppler (arxiv.org/abs/1701.07257), ekipi ishte ne gjendje per te punuar se nga cfare eshte e perbere atmosfera. Dhe ata gjeten nje zbulim ku qarte eshte uje, te pershkruar si “shkemb i bukur i ngurte” nga anetari i ekipit Matteo Brogi ne Universitetin e Kolorados, Boulder, ne New Scientist.

Edhe pse 51 Pegasi b ishte egzoplaneti i pare qe u zbulua rreth nje ylli si dielli , ai nuk ishte egzplaneti i pare i zbuluar . Ky nder i shkon HD 114762 b, nje gjigant gazi i gjetur ne vitin 1989, por nuk eshte konfirmuar te jete nje planet deri ne vitin 2012, orbital i nje yll binar. Deri sa u konfirmua, PSR B1257 + 12 B – nje planet i gjetur qe rrotullohet rreth nje pulsari ne vitin 1992 – eshte permendur shpesh si zbulimi i pare i nje planeti jashte sistemit diellor.

Por ky studim i ri eshte i rendesishem, sepse ne kemi qene me te vertete ne gjendje per te studiuar atmosferen e planetit duke perdorur metoden e tranzitimit. Ne qofte se ne mund te perdorim nje teknike te ngjashme per botet e tjera, atehere ne mund te zgjerojme ne mase te madhe e njohurite tona per egzoplanetet e tjera.

Plus, uji eshte nje nga perberesit me te rendesishme per jeten sic e njohim ne. Ndersa nje bote si kjo nuk ka gjasa te jete i banueshem, me shume uje qe do te gjenjme ne galaktiken tone, aq me mire.

Postimi:https://www.newscientist.com/article/mg23331111-800-water-spotted-in-the-atmosphere-of-nearby-hot-jupiter-exoplanet/

Perditesimi per here te fundit 7 shkurt,2017.

Tags:EGZOPLANETE, UNIVERSI.

Advertisements