Lyman-alpha Blobs (Labs) jane rete gjigande te gazit te hidrogjen qe mund te perhapej qindra mijera vite-drite dhe jane gjetur ne distanca shume te medha kozmike. Emri reflekton gjatesine valore te drites ultravjollce qe ata leshojne, i njohur si rrezatimi Lyman-alfa . Qe prej zbulimit te tyre, proceset qe i japin rritje ka qene nje mister astronomik. Por vezhgimet e reja me ALMA,tani mund te kene zgjedhur misterin.

Nje nga me te medhat te njohura te Blobs Lyman-alfa , dhe me teresisht i studiuar, eshte SSA22-Lyman-alfa blob 1, ose LAB-1. I ngulitur ne thelbin e nje grupi te madh te galaktikave ne fazat te hershme te formimit, ishte objekti i pare i tille per t’u zbuluar – ne vitin 2000 – dhe eshte e vendosur aq larg sa drita e tij ka marre rreth 11,5 miliarde vjet per te na arritur.

Te kuptuarit se si galaktikat kane marre forme dhe zhvillohet eshte nje sfide masive. Astronomet mendojne se Blobs Lyman-alfa jane te rendesishem sepse ato duket te jene vendet ku galaktikat me masive kane marre forme ne Universe. Ne veçanti, zgjerimi i shkelqimit te Lyman-alpha jep informacion mbi ate qe po ndodh ne rete e gazit primordial perreth galaktikave te rinj, nje rajon qe eshte shume e veshtire per tu studiuar, por kritike per tu kuptuar.

Hulumtimi eshte bere nepermjet teleskopeve te ESO’s dhe  Teleskopit Hubble te NASA’s-ESA’s.

Shih videon:

Credit:

Credit: ESO/A. Fujii/Digitized Sky Survey 2/M. Hayes
Music: John Dyson (from the album Moonwind)

Imazhet

Computer simulation of a Lyman-alpha Blob

Computer simulation of a Lyman-alpha Blob

Infographic explaining how a Lyman-alpha Blob functions

Infographic explaining how a Lyman-alpha Blob functions

Giant space blob glows from within

Giant space blob glows from within

Closing in on a giant space blob

Closing in on a giant space blob

Wide-field view of the sky around a giant space blob

Wide-field view of the sky around a giant space blob
Advertisements